Φεστιβάλ Αθηνών 2013: “Ρινόκερος” του Emmanuel Demarcy-Mota

Image

Ο “Ρινόκερος” αποτυπώνει το διαχρονικά επίκαιρο κοινωνικό φαινόμενο της μαζοποίησης, κατά το οποίο μια κοινωνία σταδιακά απανθρωπίζεται και αποκτά χαρακτηριστικά αγέλης. Μέσα από μια θεατρική αλληγορία, ο Ιονέσκο εκθέτει με σαφήνεια τη λογικοφανή συλλογιστική της εσφαλμένης γενίκευσης (επαγωγικά σφάλματα) ως εξέχον χαρακτηριστικό των προκαταλήψεων και κύριο όπλο του προπαγανδιστικού λόγου.

Το έργο εκτυλίσσεται σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, όπου οι κάτοικοι σταδιακά μεταμορφώνονται σε ρινόκερους απαρνούμενοι την ανθρωπιά τους. Ο κεντρικός ήρωας του έργου, Μπερανζέ, είναι ατημέλητος, πότης και αργεί να φτάσει στη δουλειά του. Στις συναναστροφές του χαρακτηρίζεται από δεκτικότητα στο διαφορετικό, μετριοπάθεια και πραότητα. Καθώς όλο και περισσότεροι συμπολίτες του μεταμορφώνονται σε ρινόκερους, ο Μπερανζέ, ανεπηρέαστος από τις τάσεις τις κοινωνικής μάζας, παραμένει πιστός στην ηθική του και στις ανθρωπιστικές πεποιθήσεις του.Image

Η παράσταση του Demarcy-Mota απέδωσε με γρήγορους ρυθμούς και τεχνικά άρτια σύνθεση το σύνολο του έργου. Προσωπικά θα χαρακτήριζα την προσέγγιση υπερβολικά επεξηγηματική για ένα έργο που, αν και με στοιχεία παραλόγου, γίνεται εύκολα αντιληπτό στα νοήματά του. Από εικαστική άποψη, υπήρχε πλούτος εικόνων και συχνά μεγάλου οπτικού ενδιαφέροντος με εντυπωσιακές σκηνικές εναλλαγές. Ξεχωριστή βρήκα τη σκηνική μεταμόρφωση σε ρινόκερο.

Η υποκριτική μέθοδος των ηθοποιών βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος στις αρχές του σωματικού θεάτρου με πλούτο εκφράσεων στην κίνηση, αλλά και με απουσία βάθους στις ερμηνείες. Η πολύ γρήγορη ροή της παράστασης, λίγο χρόνο αφήσε στο κοινό για επεξεργασία και συνειδητοποιήσεις. Οι παύσεις ήταν ανεπαίσθητες και ενταγμένες στη συνολικά αυστηρή ρυθμική προσέγγιση. Τεχνικά υπάρξε μια αξιοθαύμαστη παρουσίαση, ωστόσο με τη συνήθη αδυναμία του σωματικού θεάτρου, όπου οι ερμηνείες μεταδίδουν έντονα τη μηχανική αίσθηση ενός θεάτρου χωρίς ιδιαίτερα εσωτερικά ερείσματα.

(Η συγκεκριμένη παράσταση είχε σκηνοθετηθεί από τον Demarcy-Mota ξανά το 2004.)

Συντελεστές:

Σκηνοθεσία: Emmanuel Demarcy-Mota
Βοηθός σκηνοθέτη: Christophe Lemaire
Καλλιτεχνικός συνεργάτης: François Regnault
Σκηνικά – Φωτισμοί: Yves Collet
Βοηθός φωτιστή: Nicolas Bats
Μουσική: Jefferson Lembeye
Κοστούμια: Corinne Baudelot
Βοηθός ενδυματολόγου: Élisabeth Cerqueira
Μακιγιάζ: Catherine Nicolas
Αξεσουάρ: Clementine Aguettant
Φιλολογικός σύμβουλος: Marie-Amélie Robillard

Διανομή: Serge Maggiani, Hugues Quester, Valérie Dashwood, Philippe Demarle, Charles-Roger Bour, Gaëlle Guillou, Sarah Karbasnikoff, Walter N’guyen, Stephane Krähenbühl, Gérald Maillet, Pascal Vuillemot, Jauris Casanova

Advertisements

“Pedestal” του Θάνου Παπακωνσταντίνου

Η Ηλέκτρα ως αντικείμενο.82ba0a14497eae2bd1f608d4adf8b2a9

Η παράσταση “Pedestal”,  είναι η τρίτη σκηνοθετική προσπάθεια του Θάνου Παπακωνσταντίνου και αποτελεί συνέχεια του περσινού “Venison” στον ίδιο υπόγειο χώρο του ΙΜΚ. Τα δύο έργα εντάσσονται στην τριλογία “Carnage” η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί σε ένα ακόμη επόμενο έργο και αποτελεί ελεύθερη απόδοση της αισχύλειας τριλογίας της Ορέστειας.

Στην Ορέστεια κυρίαρχο θέμα είναι ο δρόμος από την αυτοδικία προς την απόδοση της δικαιοσύνης και την εγκαθίδρυση της δημοκρατικής πολιτείας. Στο “Carnage”, ωστόσο, η πορεία είναι ανάστροφη. Η δημοκρατία και η δικαιοσύνη αποδομούνται εκπληρώνοντας το αποτρόπαιο, με πυρηνικά μοτίβα την αυτοδικία και την αιμομιξία διαρρηγνύοντας με αυτό τον τρόπο τη σύμβαση του οικογενειακού δεσμού και των αρχαϊκών κανόνων που τη διέπουν.

Το “Pedestal” (βάθρο) βασίζεται στο δεύτερο κατά σειρά έργο της Ορέστειας και το πλέον τελετουργικό, τις “Χοηφόρους”. Μια νέα κοπέλα, μια “άλλη” Ηλέκτρα (Ε. Μολέσκη) φροντίζει την άρρωστη μητέρα της (Κατερίνα Μηλιώτη) με υπομονή και πίστη που δείχνουν να εξαντλούνται, ενώ ταυτόχρονα καρτερεί ένα αρσενικό σωτήρα που ποτέ δεν έρχεται. Σε κατάσταση παρατεταμένης αναμονής οι ενδόμυχες ανεκπλήρωτες επιθυμίες της  εκκολάπτουν τη φαντασίωση ενός εγκλήματος.

Η Ηλέκτρα αποδίδεται ως το “βάθρο” της εξουσίας μιας πατριαρχικής κοινωνίας, ως μια βαθιά συντηρητική και υποταγμένη φιγούρα, που στην εκδίκησή της δεν αναζητά τελικά την απελευθέρωσή, αλλά την επικύρωση της υποταγής της στη φαλλική τάξη. Είναι η γυναίκα ως αντικείμενο πάντα κάποιου.

Η Ε. Μολέσκη υποδύεται τον ρόλο της κόρης-Ηλέκτρας υιοθετώντας μια λεπτεπίλεπτη, πολύ εκφραστική σωματικότητα. Στους μονολόγους επιτυγχάνει μια αλώβητη από μελοδραματισμούς ποιητικότητα με τεχνική ακρίβεια και με άριστη χρήση των εκφραστικών της μέσων. Είναι και συγκινητική. Οι υπόλοιποι από τους επί σκηνής συντελεστές στελεχώνουν την εκθαμβωτική σκηνική σύνθεση της παράστασης μέσα σε ένα αυστηρά φορμαλιστικό περιβάλλον.

Το μεγαλύτερο ίσως επίτευγμα της παράστασης είναι η εκφραστικότατη και ομιλούσα εικαστική εικόνα, η οποία βασίζεται σε ένα αριστοτεχνικό σκηνικό χώρο και σε καλλίγραμμα κοστούμια δημιουργίες της Νίκης Ψυχογιού. Η πολύ προσεγμένη οπτική προσέγγιση της παράστασης επιτρέπει την βουβή απόδοση της ιστορίας του έργου με ελάχιστο λόγο. Ο λόγος ωστόσο δεν απουσιάζει, κωδικοποιείται σε οπτικούς συμβολισμούς και σε σκηνικές τελετουργίκες δράσεις.

Ο σκηνοθέτης Θάνος Παπακωνσταντίνου δείχνει να ανέβασε κι άλλο τον πήχη μετά από το πολύ αξιόλογο ντεμπούτο του “Venison”. Για όσους έχετε παρακολουθήσει την πρώτη παράσταση της τριλογίας, έχω να πω ότι στο “Pedestal” διατηρούνται οι ιδιαίτερότητες στο ύφος και τον τρόπο παρουσίασης, όμως είναι και εμφανής η τάση διερεύνησης νέων πτυχών. Θα έλεγα ότι το “Pedestal” φλερτάρει έντονα με το εικαστικό θέατρο και η οπτική δείχνει πολύ πιο ξεκάθαρη και αποφασιστική με σημαντικές βελτιώσεις και τομές. Κατ’ εμέ πρόκειται για μία καινοτόμο δουλειά σπάνιας ποιότητας, τουλάχιστον για τα εγχώρια δεδομένα και μου γεννά ελπίδα ότι φρέσκος αέρας εισέρχεται αισίως στο κλειστοφοβικό ελληνικό θέατρο.

Συνοπτικά: Οι “Χοηφόροι” σε ελεύθερη εικαστικίζουσα απόδοση. Μια ακόμη αξιόλογη παράσταση από τον Θάνο Παπακωνσταντίνου, μια ακόμη μύηση σε ένα θέατρο που διαφοροποιείται ευχάριστα από την ομοιομορφία του πλήθους.

Συντελεστές:

Σύλληψη, Σκηνικός Χώρος, Κείμενο, Σκηνοθεσία: Θάνος Παπακωνσταντίνου
Συνεργασία στη Δραματουργία: Τζωρτζίνα Κακουδάκη
Σκηνικά,Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού
Κίνηση: Χαρά Κότσαλη
Σχεδιασμός, Σύνθεση Ηχων: Αντώνης Μόρας
Σχεδιασμός Φωτισμών: Χριστίνα Θανάσουλα
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελεάνα Γεωργιάδου
Βοηθός Σκηνογράφου: Ευα Δημοπούλου
Ραφή Κοστουμιών: Βάνια Αλεξάντροβα
Κατασκευή Σκηνικών: Αλέξανδρος Μισιρλιάδης, Βασίλης Γεροδήμος
Διανομή: Βασίλης Βηλαράς, Αλέξανδρος Καναβός, Κατερίνα Μηλιώτη, Ελένη Μολέσκη, Νικόλας Χατζηβασιλειάδης